Yutma, dil ile boğazın besinleri ve başka cisimleri ağızdan yemek borusuna iten hareketlerini topluca belirten terim. Yutma işlemini lokmayı ağzın gerisine iten dil başlatır. Ağzın arka bölümüne ulaşan lokmanın uyardığı duyu sinirlerinden beyine ulaşan sinyaller, bir dizi refleks harekete yol açar: Buruna ve soluk borusuna açılan boşlukların bir an için kapanması; kasların dalgalar halinde kasılmasıyla, [...]

Üreme bezleri, erkek ve dişideki üreme organlannı belirten terim. Omurgalaların çoğunda üreme bezleri çift, bazı kuş, balık ve sürüngenlerdeyse tek organ halinde bulunurlar. Erkekte erbezleri sıcak kanlı omurgalılarda erbezi torbasında, dişide yumurtalıklarsa karnın içinde yer alırlar. Üreme bezlerinin iki ayn işlevi vardır: Sperma (erkek) ve yumurta (dişi) adı yerilen üreme hücrelerini oluşturmak; erkekte testosteron,dişide östrojen [...]

Ur, hücre çoğalması sonucu dokularda ortaya çıkan, büyüme eğilimi gösteren yumru. Urlar, genel olarak ikiye ayrılır: Yayılmayan, çevresi sınırlı, ameliyatla çıkarılınca tekrarlamayan iyicil (selim) urlar; sınırlı olmayan, çevreye yayılan, genellikle ameliyatla çıkarılmadan sonra da tekrarlayan kötücül (habis) urlar ya da kanser.

Uyku, bilincin azalması ve beyinden kaydedilen (beyin elektrosu) elektrik dalgalarının değişmesiyle ortaya çıkan doğal uyuşukluk durumu. Kaslan yöneten sinirlerin devre dışı kalması, bedenin gevşemesini sağlar. Uyku sırasında “derin” uyku ile hızlı göz hareketlerinin gözlendiği dönemler birbirini izler: Düşler göz hareketlerinin hızlandığı dönemlerde görülür. Bütün memelilerde gözlenen, ama işlevi tam olarak aydınlatılanıamış olan uykunun süresi yaşa, [...]

Ülser bedenin dışındaki ya da içindeki yüzey tabakalarınında ortaya çıkan yaralaşmalar belirten tıp terimi. Kötücül gödenbarsağı ülserinde olduğu gibi normal hücrelerin yerini kanser hücrelerinin almasının da yol açabileceği ülserler, özellikle sindirim sisteminde midedeki ve barsaklann üst bölümündeki mukozayı etkileyen asidin, pepsin gibi enzimlerin ve safranın etkisiyle ortaya çıkar, kusma, ağrılar, kanamalara yol açarlar: Mide ülserleri; [...]

Üre, karaciğerde aminoasitlerin yıkımı sonunda oluşan doğal organik madde. Normalde kana kanşıp, böbreklerde süzülerek sidikle bedenden atılan üre, genellikle böbreklerdeki bir bozukluk sonucunda atılamayıp kandaki düzeyi yükselirse (üremi), sindirim, solunum ve sinir sistemlerinde ciddi bozukluklara yol açabilir.

Tadalma, tükürükte çözünen maddelerin dilin üstünde ve boğazda yer alan özel tad goncalanndaki sinir uçlarını uyarmasıyla ortaya çıkan duyum. Tad goncaların her biri yalnızca belirli maddeleri algılar. İnsanda dört temel tad duyusu ayırt edilir: Tatlı; ekşi; acı; tuzlu. Asitlerin aşağı yukarı tümü ekşi, yemek tuzu, vb. inorganik maddelerin çoğu tuzlu, şeker ve birçok kimyasal bileşik [...]

Ter, derideki ter bezlerinin salgıladığı berrak, sulu sıvı. Beden sıcaklığının normalin üstüne çıkması sonucunda beyne ulaşan uyarılarla salgılanmaya başlanan ter, derinin üstüne fışkırır; buharlaşması deriyi ve altındaki damarlardan geçen kam serinletir. Çok sıcak havalarda saatte 4 litre ter atılabilir ve beden önemli oranda su, tuz yitirir.

Tırnak, insan dahil omurgalıların çoğunda, el ve ayak parmaklarının ucundaki boynuzsu tabakaları belirten terim. Deri gîbi gelişen tırnaklar, çoğunlukla deriyle kaplı olan ve “tırnak kökü” denilen ayırıcı hücrelerin özel bölümlerinden ince deri üstünde uzanır, kenarlarıysa daha ince bir deri tabakasının altına girer. Tırnak dibindeki yanm ay biçimde açık renk bölüm, tırnak kökü ile gövdenin birbirine [...]

Toplardamarlar, oksijenini dokulara bırakan kanı kalbe geri taşıyan damarları belirten terim: Yalnızca akciğerlerden kalbe oksijenli kan taşıyan akciğer toplardamarı bu tanımlamaya uymaz. Toplardamarların içindeki kanın basıncı daha az olduğundan, kenarları atardamarların kenarlarından incedir. Bu iki damar öbeği, ince kılcal damarlarla birbirlerine bağlanırlar.

Travma, Yunanca “yara”, “yaralanma” sözcüğünden kaynaklanan, dıştan mekanik etkiyle bir doku ya da organda ortaya çıkan yerel bozunlan belirten tıp terimi. Psikanalizde bireylerin duygusal gelişmelerini ve mutluluklarını etkileyen olumsuz olay ve deneyimler de travma diye adlandırılır.

Şizofreni, başlıca psikoz türlerinden biri olan, ciddi aküruh hastalığı. Şizofreni nöbetindeki hasta, gerçeklerden koparak garip düşünceler ileri sürer, sesler duyduğunu sanır, düşüncelerine karışıldığına, bedeninin ve aklının dış güçler tarafından yönetildiğine inanır. Nedeni bilinmeyen, ama ortaya çıkmasında kalıtımsal etmenlerin ve streslerin payı olduğu sanılan, şizofreni, bazı hastalarda büyük ölçüde tedavi edilebilmektedir. Diğer bir kaynaktan bilgi: Şizofreni [...]

Safra kesesi ve safra yollarında kolesteroldan, safra pigmentlerinden ya da bunların karışımının yanı sıra, kalsiyum tuzlarından oluşan birikintileri belirten tıp terimi. Safra Taşları , genellikle kolesterol arttığı durumlarda ya da enfeksiyonlar yüzünden çökelmesiyle oluşur. Yaşlılarda daha çok rastlanır ve ağrılara ya da safra kanalını tıkayarak sanlığa yol açabilir. Küçük safra taşı çeşitli yollarla eritilebilirse de, [...]

Saman nezlesi, göz ve burun zarlarının çiçektozlarından etkilenmesi yi e nezle belirtileri ve gözlerde sulanma biçiminde yansıyan alerji tepkisi. Çoğunlukla ailenin birkaç bireyinde astım ve egzama gibi rahatsızlıklarla birlikte görülen saman nezlesinde, çiçektozu özlerinin iğneyle verilmesiyle sağlanan duyarsızlaştırma, nöbetleri önleyebilir; ama mevsiminden önce uygulanması gerekir. Histaminkarşıtı ilaçlardan da oldukça başarılı sonuç elde edilir.

Sindirim kanalının çizimi ve sindirim enzimlerinin kimyasal işlevlerini gösteren çizelge aralıklarla onikiparmakbarsağına geçen asitli sıvılar orada pankreas suyu ve safra ile karışır. Pankreas enzimlerinin nişastaları, protein türevlerini ve yağları daha yalın bileşiklere dönüştürmeleri için yansız bir uğrar. ortam gerekir. Bu bileşenler daha sonra barsaklardan emilerek kana karışırlar.

Sinirler, bedenin her yanından beyine sinyalleri taşıyan sinir lifi demetlerini belirten tıp terimi. Çokhücreli hayvanların tümünde bulunan sinir lifleri, merkez sinir sisteminde yer alan sinir hücrelerinin (nöronlar) uzantısıdırlar. Her lifin üstü Özel bir hücre Öbeğinden oluşan ve Öbür liflerle elektrik etkileşmesini engelleyen yalıtıcı bir tabakayla {miyelin tabakası) kaplıdır. liflerdeki sinyaller yarı elektriksel akılar halinde iletilir, [...]

Sinir sistemi, duyu sinirleri ve hareket sinirleri aracılığıyla organizmanın dış dünyayla ilişkisini sağlayan, ayrıca, bedenin çeşitli bölümleri arasında bilgileri ileten,sinir hücreleri ve liflerinden oluşan bütünü belirten tıp terimi. Sinir sistemi genellikle iki bölümde incelenir:  Merkez sinir sistemi; özerk sinir sistemi. Beyin ve omurilikten oluşan merkez sinir sistemi, çevre sinir sistemine gelen bilgiler ile sistemin bunlara [...]

Soluk borusu, memelilerde gırtlağın altından başlayarak yemek borusunun önünde aşağı doğru uzanan, silindir biçiminde, kassı zarsı boruyu belirten tıp terimi. İnsanda erkekte 22 cm, kadında 16 cm kadar uzunlukta olan soluk borusunun iç yüzü yabancı cisimleri ciğerlerden uzağa sürükleyecek biçimde dalgalanan tüycüklerle kaplı ve nemlidir. Çeperlerin deki 12-16 kıkırdak yapılı halka, açık kalmasını ve ezilmesini [...]

Stres, bireylerde denetimleri dışındaki olaylar yüzünden oluşan bozuklukları ve olumsuz etkileri belirten ruhbilim terimi. Duyarlı kişilerde ruhsal çöküntüye ve kaygıya yol açabüen stres, aşırı durumlarda yüksek tansiyon, kalp krizi, inme, vb. bedensel hastalıklara da neden olabilir.

Suçiçeği genellikle 2-7 yaşlar arasındaki çocuklarda görülen, bulaşıcı enfeksiyon hastalığı. Aynı zamanda zona hastalığına da neden olan suçiçeği virüsünün (Poxvirus varicellae) yolaçtığı hastalık, küçük, kırmızı, düz lekeler halinde niteleyici bir döküntü ve sıvı dolu keseciklerle gelişir. 4.-5. günlerde keseciklerin üstü kaşıntı isteği uyandıran bir kabukla Örtülür. 10. gün, çocuk hiç kaşımamışsa, kabuk hiçbir iz bırakmadan [...]

Susuzluk, bedenin su gereksinimi arttığı zaman ortaya çıkan güçlü duyum. Karada yaşayan canlıların çoğu, bedenlerinde su eksildiği zaman onları vakit geçirmeden su aramaya iten bir duyumun sayesinde varlıklarını sürdürürler. Bununla birlikte ağız, dil ve boğaz kuruluğuyla birlikte ortaya çıkmasına karşın, susuzluk tam bir duyu sayılmaz. Kanama, şeker hastalığı, kolera gibi bedenin aşırı su yitirmedi durumlarında [...]

Proteinler, birbirine peptit bağlarıyla bağlı aminoasitlerden oluşan uzun zincirleri belirten terim. Canlı organizmalarda kuru beden ağırlığının yaklaşık yansım oluşturan proteinlerin birincil yapısı, polipeptit zincirini oluşturan ve her proteinde farklı olan, aminoasit-lerin diziliş sırasıdır. Aminoasitlerin dizilişi ayrıca, proteinlerin üç boyutlu biçimini de belirler. Uzun protein zincirinin üç boyutlu yapıya dönüşmesi sırasındaikincil yapı, protein zincirinin çeşitli bölgeleri [...]

Özerk sinir sistemi, sinir sisteminin kan dolaşımı, barsaklann çalışması, dışkının atılması, kandaki haberci moleküllerin (hormonlar) yapımı gibi işlemleri düzenleyen bolümü, özerk sinir sistemi ikiye ayrılır: Sempatik sinir sistemi; parasempatik sinir sistemi. Bunların ikisini de beyinde ya da omurilikte yer alan ve organlann istemsiz hareketlerini düzenleyen sinirleri kapsayan merkez sinir sistemi bölgeleri yönetir. Her iki sistemin [...]

Oksijen çevrimi, oksijenin canlı organizmalar ile cansız çevre arasındaki biy6jeokimyasal çevrimini belir-’ ten terim, Dünyanın ilk atmosferi çok az oksijen içerdiği halde, bitkilerin evrimi sonucunda oksijen, zamanla atmosferin önemli bileşenlerinden biri olmuş, oksijen oranı milyonlarca yıl boyunca artarak günümüzdeki %21 hacim oranına ulaşmış ve bu miktarın tümü önce mavi yeşil suyosunlarının, daha sonraları da yeşil [...]

Onkoserka hastalığı, Onchocerca volvulus türü filaryanın yol açtığı asalak hastalığı. Özellikle Afrika’ nın bazı bölgeleri ile Orta Amerika ve Güney Amerika’ da rastlanan onkoserka hastalığında, beden solucanların varlığına çevrelerinde bağdakusu urları oluşturarak tepki gösterdiğinden, deride iltihaplanmalar belirir. Solucan larvasının göze girmesi körlüğe yol açabilir. Tedavide dietilkarbamazin kullanılır.