Kükürt
ABD, Meksika, Japon¬ya, Sicilya ile yurdumuzda (Keçiborlu, Sarayköy yöresinde) bulunur ve çıkarılır. Dünya kükürt üretiminin % 90 kadarını sağlayan ABD’de kükürt Frasch Yöntemi (bkz.) ile çıkarılır. Dogalgaz ve petrolün arı¬tılması sırasında da yan ürün olarak ortaya çıkar. Doğada kükürdün çoğu bileşik kükürt durumundadır. Bunlar sülfatlar ve sülfürler grufljflrma giren minerallerdir, Kükürdün üç allotropu (bkz. Allotropİ) vardır. Bun¬lar sırası ile rombik, monoklinik ve amorf kükürt adlarını alırlar. Rombik kükürt priz¬ma biçimli kristaller oluşturan san renkli, kırılgan bir katıdır. 95,6° ve daha yukarı sıcaklıkta iğne biçimli kristal yapılı, çok açık sarı renkli monoklinlk kükürt biçimi¬ne dönüşür. Bu sıcaklığın üstünde mono¬klinik, altında ise rombik kükürt dengede olurlar. îkisi de suda çözünmez; karbon disülfür (CS2)\ ve sıcak benzen içinde çözü¬nürler. Her ikisi de kükürt atomlarının oluşturduğu 8 atomlu halka biçimli mo¬lekül Sa yapılıdırlar. Isıtıldıktan zaman rombik kükürt H3°C’de, monoklinik kükürt 119°C’de ergir; sıvı kükürt 444″C’de kay¬nar. Sıvı kükürt kaynamaya başladığı za¬man birden soğuk su içine dökülürse sakız gibi uzayan amorf kükürt elde edilir; buna plastik kükürt adı da verilir. Bunun mo¬lekülleri çok sayıda kükürt atomu içerirler; bu madde hiçbir çözücüde çözünmez. Düşük sıcaklıklarda dengesizdir; yavaş yavaş monoklinik ve sonra da rombik kükürt biçimine dönüşür. Kükürt havada ya da ok¬sijen içinde yanar kükürt dioksit (SO2) olu¬şur. Ayrıca başka birçok metal ve ametalle doğrudan birleşerek ikili bileşikler oluş¬turur. Örnek olarak karbonla karbon disül¬für (CSa), klorla kükürt klorür (SsCb) verir; metallerle birleşerek metal- sülfürlerini ya¬par {bkz. Sülfürler). Dünyada üretilen kü¬kürdün en büyük bölümü yakılarak kükürt dioksit’e çevrilir; bundan da sülfürik asit üretilir. Kükürt dioksitin bir bölümü ise kâğıt endüstrisinde kullanılan sülfitlere, örnek olarak kalsiyum bisülfite [Ca(HSO3)3] çevrilir. Kükürtten ayrıca karbon sülfür ve kibrit başlarına sürülen antimon sülfür (Sb2S3) yapılır. Kükürt ve bazı organik kükürt bileşikleri, mantar ve böcekleri yok etmek için kullanılır. Yurdumuzda üretilen kükürdün önemli bir bölümü bağcılıkta Jcülleme hastalığına karşı kullanılır {bkz. Külteme). Vulkanizasyon (bkz.) işlemi ile kauçuk yapısına kükürt atomları girer; las¬tik oluşur.

Leave a Reply