Yüksek tansiyon, atardamarlarda kan basıncının yükselmesini belirten tıp terimi. Tansiyon yükselmesinden ötürü kalbin ve damarların yükünün artması kalp krizi, inme gibi ihtilatlarla sonuçlanabilir. Tuzsuz ve yağsız beslenme rejiminin yanı sıra, ilaç tedavisi, tansiyonun düşürülmesini sağlar. İnsan damarlarının aşırı derecede kan ile dolmasına, organ­larda kanın çoğalarak hassas noktaları rahatsız etmeye başlamasına ve normal durumdan uzaklaşmasına “kan [...]

Lenf bezleri, bez dokusu içermediklerinden lenf düğümü diye adlandırılmaları daha doğru olan, lenf damarları boyunca bedenin her yanına dağılmış, büyüklük ve biçim bakımından fasulyeyi andıran küçük yapıları belirten terim. Dokulardan gelen sıvıların (lenf sıvısı) dolduğu lenf damarlarının uçlarındaki kapakçıklar, lenf sıvısının belirli bir yönde akmasını ve sonunda kana karışmasını sağlarlar. Kan damarları yönünden zengin olan [...]

İştahsızlık, çok çeşitli nedenlere bağlı olarak beslenme isteğinin azalması. Enfeksiyon hastalıkları, sindirim sistemi bozuklukları, alkoliktik,  kanser, verem,   vitamin eksikliği,  kansızlık, vb. pek çok hastalığın iştahsızlığa yol açabilmesinin nedeni, iştahı düzenleyen mekanizmanın sindirim sistemi, beyin, hormonlar, beyin kabuğunun ortak etkisine bağlı olmasıdır. Genellikle genç kızlarda görülen anoreksi ya da sinirsel iştahsızlık (anorexia nervosa), ciddi bir ruhsal [...]

ABD, Meksika, Japon¬ya, Sicilya ile yurdumuzda (Keçiborlu, Sarayköy yöresinde) bulunur ve çıkarılır. Dünya kükürt üretiminin % 90 kadarını sağlayan ABD’de kükürt Frasch Yöntemi (bkz.) ile çıkarılır. Dogalgaz ve petrolün arı¬tılması sırasında da yan ürün olarak ortaya çıkar. Doğada kükürdün çoğu bileşik kükürt durumundadır. Bunlar sülfatlar ve sülfürler grufljflrma giren minerallerdir, Kükürdün üç allotropu (bkz. Allotropİ) [...]

Apandisit, apendiks vermiformisin iltihaplanmasıdır. Apandisiti hazırlayan çeşitli etkenler vardır. En sık rastlanan etken, apendiks vermiformis mukozasının salgısının, apendiksin boşluğuna birikip organa baskı yapılması sonucu organın kan dolaşımının azalmasıdır. Kan dolaşımı azalan mukozada küçük bir ülser gelişir. Bu ülser kolayca mikrop kapar. Zamanla bu bölgedeki ülserasyon derinleşebilir. Bu ise apendiksin delinmesine yol açabilir. Gerek ülserleşme gerekse [...]

Mitoz, bir hücrenin kalıtım yönünden birbirinin aynı iki hücreye bölünmesi. Bitkilerde ve hayvanlarda büyüme, mitozla gerçekleşir. Mitoz sırasında Önce çekirdek ile kromozomlar, daha sonra da sitoplazma bölünerek iki hücre oluşturur. İşlem dört aşamada gerçekleşir: Profaz; metafaz; anafaz; telofaz. Bölünmeden önce hücre genişler ve kromozomlar çekirdeğin içinde ipliksi bir görünüm kazanır, daha sonra kısalarak profaz boyunca [...]

RNA, uzun nükleotit zincirlerinden oluşan nükleik asit molekülü (ribonükleik asit). Üç çeşit RNA molekülü ayırt edilir: Haberci RNA; taşıyıcı RNA, ribozom RNA’ sı. Haberci RNA molekülü 3 000 kadar nükleotit içerebilir; her molekül, DNA’dan kopyalanan ve belirli bir proteini şifreleyen bilgiyi iletir. Haberci RNA molekülü, çekirdeğin içindeki bireşimi gerçekleştikten sonra, sitoplazmaya geçerek, protein bireşimini gerçekleştiren [...]

Mide, hayvanların çoğunda, barsaklarm besinleri içine alarak sindirimi başlatan ilk bölümüne verilen ad. Mide, besin parçalarını biriktirip, hidroklorik asitle ve proteinleri parçalayan enzimlerden pepsinle karışmalarını sağlayan organdır. Balıklar, sürüngenler ve ikiyaşayışlılarda yapısı boruya benzer. Kuşlardaysa besinler, yemek borusunun altında yer alan kursakta birikirler. Öbür omurgalı hayvanlarda midenin yapısı, hayvanın etçil ya da otçul olmasına göre [...]

Gebelikte oluşan etene (plasenta), anne kanundaki dölütün beslenmesine ve metabolizma artıklarının atılmasına aracılık eden bir organdır. Damarlı yapısı anne ve dölütün birbirinden bütünüyle ayn dolaşım sistemleri arasında bağlantı sağlar. Etenenin geniş yüzeyi sayesinde anneden dölüte besin maddeleri ve dölütten anneye metabolizma artıkları kolayca geçer. Anne ile dölüt arasındaki bu alışverişin dışında etenenin Önemli bir görevi [...]

DNA. Deoksiribonükleik asit. Birbiri çev­resinde ikili bir sarmal oluşturacak şekilde dolanmış durumdaki iki nukleotid bandın­dan yapılı bir çekirdek asidi. DNA tüm canlılarda ve virüslerde bulunur.

Çarpıntı, tıp çevrelerince, kişinin kalp atışlarının farkında olması biçiminde tanımlanır. Çarpıntı sırasında kalbin ritmi yavaşlamış, normal ya da artmış olabilir. Çarpıntıya neden olan pek çok etken ve hastalık vardır. Ancak çoğu insan çarpıntı belirtisini yalnız kalp hastalıklarına bağlamaktadır. Bu gibi kişiler herhangi bir nedenle çarpıntı hissettiklerinde, kalplerinden kuşkulanmakta ve gereksiz kaygılara sürüklenmektedirler. Çarpıntıya neden olabilecek [...]

Hipofiz, içsalgı bezlerinin en Önemlisi. Kafatası tabanının orta bölümünde, kamamsı kemiğin içine oyulmuş “Türk eyeri adı verilen küçük çukurda yer alan hipofiz, enine 14 mm, önden arkaya boyu 8 mm, yüksekliği 6 mm dolaymda küçük bir bezdir. İki lobdan oluşur: Ön lob ya da Ön hipofiz; arkalobyadaarkahipofiz. Ön hipofiz,her biri ayrı bir hormon üreten 6 [...]

Kanda çok aşırı sayıda Alyuvarlar bulunması. Yüzün, ve derinin aşırı kızarmasına, kaşıntılara ve Tromboz eğilimine yol açar. Bazı tümörlere ya da uzun süren hipoksi durumuna (akciğer hastalıkları) eşlik edebilir. Başka bir hastalıktan kaynaklanabileceği gibi, belirli bir hastalığa bağlı olmayabilir.,

Böbreküstü bezi böbreğin üstüne sıkıca yapışık, yaklaşık 5 gr ağırlığında bir organdır. Yapı ve işlev açısından farklı iki bölümden oluşur: Bezin dış bölümündeki kabuk (korteks) ile içindeki bölüm (medulla). Kabuk bölümünde kortikosteroit adlı hormonlar yapılır; bu hormonların mineraller ve glikoz metabolizması ile cinsel işlev üzerinde etkileri vardır. İç bölümde ise katekolamin olarak adlandırılan hormonlar üretilir.

AKIL HASTALIKLARI, ya da Psikiyatrik hastalıklar. Bu hastalıklar beyinin yüksek merkezlerinin düşünce, algılama, anlama ve davranışla ilgili anormal fonksiyonlarla belirlenen bir grubu oluşturmaktadırlar. Ayrıca akıl hastalığı teşhisi için belirtile­re neden olabilecek organik bir bozuklu­ğun mevcut olmaması gereklidir. Hastalık ile olağan davranışlarda değişikliklerden hoşlanma arasındaki sınır, bazen belirgin değildir ve ancak kültürel faktörler gözö-nüne alınarak değerlendirilebilir. [...]

Kan basıncı ya da tansiyon, kanın bedene dağılan damarlardan oluşan kapalı sistemdeki dolaşımını sağlayan gücün yarattığı basınç. Kalbin her atışında kan kısa süren bir yüksek basınç dalgasıyla atardamarlara pompalanır (büyük basınç ya da büyük tansiyon). Kalp atışlar arasındaki basınçsa atış sırasındaki değerinin üçte ikisine düşer (küçük basınç ya da küçük tansiyon). Bu iki değer arasındaki [...]

Zatürre, çeşitli bakteri ya da virüslerin daha ender olarak da bazı asalakların, mantarların, hattâ solunan tahriş edici maddelerin yol açtığı akciğer iltihaplarını belirten genel terim. En sık rastlanan biçimlerine Strep-tocoçcus pneumoniae ve Diplococcus pneurrtoniae adlı bakterilerin yol açtığı zatürreler,günümüzde bakterilere karşı kullanılan ilaçlarla etkili biçimde tedavi edilebilmektedir.

Zekâ geriliği, çocuklukta ortaya çıkan düşünme ve anlama yeteneği eksikliğini belirten tıp terimi. Mongolizm gibi kalıtımsal hastalıklar ya da sinir sistemini etkileyen bazı hastalıklar, zekâ geriliğine yol açabilirler.

Migren, çok sık rastlanan, düzensiz aralıklarla tekrarlayan şiddetli başağrısını belirten tıp terimi. Yarım başağrısı nöbeti çoğunlukla görme bozukluğuyla başlar; hasta renkli, kesişen çizgiler görebilir ya da görme yeteneğini bir Ölçüde yitirir: Bu arada başın bir yanında başlayan ağn, hastayı büyük ölçüde rahatsız eder. Nöbet süresi 2-72 saat arasında değişen Migren nedeni bilinmemekle birlikte, beslenme ahşkanhklanyla [...]

Yutak bademciği ya da buruneti, yutağın burun parçasındaki lenf dokularını belirten terim. Bedeni enfeksiyonlardan koruduğu sanılan yutak bademcikleri, çocuklarda erişkinlere oranla daha iridirler. Genellikle bir enfeksiyon sonucu şişmeleri, burundan solumayı ya da orta kulağa hava ileten borucuklan tıkayarak işitmeyi engelleyebilir. Yutak bademciklerinin, sık sık büyümeleri durumunda ameliyatla çıkarılmaları gerekir.

Üreme bezleri, erkek ve dişideki üreme organlannı belirten terim. Omurgalaların çoğunda üreme bezleri çift, bazı kuş, balık ve sürüngenlerdeyse tek organ halinde bulunurlar. Erkekte erbezleri sıcak kanlı omurgalılarda erbezi torbasında, dişide yumurtalıklarsa karnın içinde yer alırlar. Üreme bezlerinin iki ayn işlevi vardır: Sperma (erkek) ve yumurta (dişi) adı yerilen üreme hücrelerini oluşturmak; erkekte testosteron,dişide östrojen [...]

Uyku, bilincin azalması ve beyinden kaydedilen (beyin elektrosu) elektrik dalgalarının değişmesiyle ortaya çıkan doğal uyuşukluk durumu. Kaslan yöneten sinirlerin devre dışı kalması, bedenin gevşemesini sağlar. Uyku sırasında “derin” uyku ile hızlı göz hareketlerinin gözlendiği dönemler birbirini izler: Düşler göz hareketlerinin hızlandığı dönemlerde görülür. Bütün memelilerde gözlenen, ama işlevi tam olarak aydınlatılanıamış olan uykunun süresi yaşa, [...]

Üre, karaciğerde aminoasitlerin yıkımı sonunda oluşan doğal organik madde. Normalde kana kanşıp, böbreklerde süzülerek sidikle bedenden atılan üre, genellikle böbreklerdeki bir bozukluk sonucunda atılamayıp kandaki düzeyi yükselirse (üremi), sindirim, solunum ve sinir sistemlerinde ciddi bozukluklara yol açabilir.

Ter, derideki ter bezlerinin salgıladığı berrak, sulu sıvı. Beden sıcaklığının normalin üstüne çıkması sonucunda beyne ulaşan uyarılarla salgılanmaya başlanan ter, derinin üstüne fışkırır; buharlaşması deriyi ve altındaki damarlardan geçen kam serinletir. Çok sıcak havalarda saatte 4 litre ter atılabilir ve beden önemli oranda su, tuz yitirir.

Toplardamarlar, oksijenini dokulara bırakan kanı kalbe geri taşıyan damarları belirten terim: Yalnızca akciğerlerden kalbe oksijenli kan taşıyan akciğer toplardamarı bu tanımlamaya uymaz. Toplardamarların içindeki kanın basıncı daha az olduğundan, kenarları atardamarların kenarlarından incedir. Bu iki damar öbeği, ince kılcal damarlarla birbirlerine bağlanırlar.